Γράφω και μιλώ με τα μάτια.

Άτομα με σοβαρές δυσκολίες επικοινωνίας (απουσία προφορικού λόγου, δυσκολία στο γραπτό λόγο),άτομα με εγκεφαλικές παραλύσεις, άτομα με κατά πλάκα σκλήρυνση, άτομα με μυοπάθειες, άτομα με αφασία, τετραπληγικά άτομα, άτομα που συνήθως είναι καθηλωμένα σε αναπηρικά καροτσάκια ή σε αναπνευστήρες, άτομα που μένουν παθητικά και αδρανή, τις πιο πολλές φορές, ξαπλωμένα σε ένα κρεβάτι, ή κρέμονται από μια αναπηρική καρέκλα, βυθισμένα σε μόνιμη απογοήτευση, θλίψη, οργή, αγανάκτηση, γιατί αδυνατούν να επικοινωνήσουν με τους γύρω τους και γιατί είναι τόσο εξαρτώμενα, μπορούν να βρουν διέξοδο και κίνητρο για ανεξαρτητοποίηση στη ζωή τους με τεχνολογικά συστήματα υποστηριζόμενης εναλλακτικής επικοινωνίας (Augmentative, Alternative Communication Systems, AAC). Τα συστήματα αυτά δίνουν δυνατότητα επικοινωνίας (προφορικής, γραπτής, με εικόνες, με σύμβολα και με γραφικά), εκπαίδευσης, πλοήγησης στο διαδίκτυο, αποστολής ηλεκτρονικών μηνυμάτων, ελέγχου συσκευών και ενίσχυσης της προσπάθειας για κοινωνική ένταξη/επανένταξη των ατόμων αυτών,

Τέτοιες τεχνολογικές λύσεις εφαρμόζονται στην Κύπρο, από ειδικούς σε θέματα Εναλλακτικής Επικοινωνίας, από τη δεκαετία του 90 και αρκετά άτομα με κινητικά και επικοινωνιακά προβλήματα χρησιμοποιούν ήδη με επιτυχία συστήματα που έχουν αναπτυχθεί ή ελληνικοποιηθεί για το σκοπό αυτό. Μερικά από αυτά τα άτομα γράφουν ήδη, καταγράφουν προσωπικές εμπειρίες, εκφράζονται και επικοινωνούν με επιτυχία τα συναισθήματα και επιθυμίες τους.

Η αξιολόγηση των ατόμων αλλά και η ανάπτυξη των συστημάτων αυτών απαιτεί πολύ εξειδικευμένες γνώσεις στην εναλλακτική επικοινωνία (παραγωγή και μετάδοση μηνυμάτων),στην ειδική εκπαίδευση, στη λογοθεραπεία (ιδιαίτερα στη γλωσσική ανάπτυξη), στην υποστηρικτική τεχνολογία, στη κοινωνιολογία και στη ψυχολογία. Τις περισσότερες φορές απαιτείται και η συνεργασία φυσιοθεραπευτή και εργοθεραπευτή για την τελική απόφαση. Ένα από τα συστήματα που εφαρμόζονται και στην Κύπρο είναι το σύστημα γραφής, έκφρασης και ελέγχου του περιβάλλοντος με τα μάτια.

Το σύστημα αυτό αποτελείται από ένα ηλεκτρονικό υπολογιστή, μια κάμερα, μια σειρά από λογισμικά και αν χρειάζεται και από διάφορα μηχανικά βοηθήματα όπως βραχίονες ή άλλους μηχανισμούς στήριξης, σύνδεσης και πρόσβασης στο σύστημα.

Αφού γίνουν οι απαραίτητες πρώτες ρυθμίσεις του συστήματος η κάμερα που είναι συνδεδεμένη στο σύστημα φωτογραφίζει (60 φωτογραφίες το δευτερόλεπτο) και βιντεογραφεί το χρήστη, επεξεργάζεται τις πληροφορίες αυτές και αποφασίζει με ακρίβεια μισού εκατοστού ή λιγότερο σε ποιο σημείο της οθόνης κοιτάζει ο χρήστης. Αυτό που έχει να κάνει πλέον ο χρήστης είναι να εστιάσει το βλέμμα του σε συγκεκριμένο σημείο (όπως εικονίδια, μενού, σημεία ελέγχου κλπ) για μισό περίπου δευτερόλεπτο και η επιλογή, το κλικ δηλαδή, γίνεται αυτόματα.
Έτσι ο χρήστης μπορεί να επιλέγει γράμματα, λέξεις, συλλαβές, εικονίδια και να γράφει, να διαβάζει, να χρησιμοποιεί οποιοδήποτε πρόγραμμα, να ελέγχει το σύστημα ακόμα και να ανάβει ή σβήνει οικιακές και άλλες συσκευές. Ο χρόνος εστίασης είναι ρυθμιζόμενος από το χρήστη τον ίδιο και του δίνεται έτσι απόλυτη ευελιξία στην αξιοποίηση του συστήματος.

Άτομα τα οποία χρησιμοποιούν τέτοια συστήματα αναφέρουν ότι οι εφαρμογές των συστημάτων αυτών είναι ανεξάντλητες, γιατί τους δίνεται η δυνατότητα με τα μάτια να κινούν ουσιαστικά το ποντίκι στην οθόνη. Έτσι μπορούν:
Να γράψουν
Να διαβάσουν
Να «μιλήσουν» (τα συστήματα έχουν ενσωματωμένη Ελληνική σύνθεση φωνής) Να εκπαιδευτούν
Να σερφάρουν στο διαδίκτυο
Να στείλουν ηλεκτρονικά μηνύματα
Να χρησιμοποιήσουν οποιοδήποτε λογισμικό που χρησιμοποιούν και όλοι οι άλλοι χρήστες.

Τα πλεονεκτήματα των συστημάτων αυτών είναι πάρα πολλά σε σύγκριση με τα παραδοσιακά συστήματα γραφής (με τη χρήση διακόπτη). Πρώτα-πρώτα η ταχύτητα γραφής είναι τουλάχιστον 10 φορές μεγαλύτερη (περίπου 20 λέξεις το λεπτό), ο χρήστης είναι πιο ήρεμος, τα συστήματα είναι ιδιαίτερα ευέλικτα με άπειρες δυνατότητες και εφαρμογές, συνδυάζουν γραπτό και προφορικό λόγο και η εκπαίδευση του χρήστη είναι αρκετά εύκολη. Μοναδικό μειονέκτημα των συστημάτων είναι το κόστος αγοράς τους, όμως συνοδεύονται από πάρα πολλά λογισμικά.